28 Eyl 2012

Yabancı Cisim Aspirasyonu

0 Yorum

 

Op. Dr. Yaşar Nur ERAY / Çocuk Cerrahisi Uzmanı

Yabancı cisim aspirasyonu, çocuğun kendisinin ağzına koyduğu ya da birisi tarafından ağzına verilen bir maddeyi nefes borusuna kaçırmasıdır.

6 ay-3 yaş arasındaki çocukların ellerine aldıkları çoğu şeyi sıklıkla ağızlarına götürmeleri, çocukların yemek yeme ya da oyun oynama sırasında gülme, ağlama, koşma gibi eylemleri de yapmaları, çocukların azı dişlerinin henüz tamamlanmamış olması, yemek yeme konusunda gerekli eğitimi almamış olmaları ve kendi başlarına beslenmeleri gibi nedenlerle yabancı cisim aspirasyonları çocuklarda daha sık görülür.

Yabancı cisim aspirasyonları ülkemizde ve tüm dünyada sık görülen ve ölüme neden olan acil hastalıklar arasındadır. En sık 6 ay-3 yaş arasında görülür. Erkek çocuklarda daha sık görülmektedir. Erken teşhis edilmesi ve gecikmeden tedavi edilmesinin ölüm sıklığını azalttığı bilinmektedir.

Nefes borusuna en sık yiyecekler kaçar. (çekirdek-fındık-fıstık-fasulye-nohut gibi taneli gıdalar, kemik parçaları ve meyve çekirdekleri en sık …). Küçük parçalı oyuncakların parçaları, kalem ucu, çengelli iğne ve toplu iğne yiyecek dışında nefes borularına en sık kaçan maddelerdir. Spastik, kas hastalığı olan, sık havale geçiren ve zeka geriliği olan çocuklar nefes borularına yabancı cisim kaçması açısından yüksek risk altındadırlar.

Beslenme ya da oyuncaklarla oynama sırasında ani olarak ortaya çıkan nefesin kesilmesi, morarma, öksürük ve hırıltı en sık görülen bulgulardır. Ancak; yabancı madde nefes borusuna kaçtığı sırada; çocuğu gören kimse yok ise, aile bu bulguların önemli olduğunu fark edememiş ise, yabancı cisim uzun süre (aylar, yıllar boyunca) hava yollarında kalabilir. Hastalar astım, tekrarlayan zatürree, devamlı öksürük, balgam ve nefes darlığı gibi şikayetler ile doktorlara başvurabilirler.

Yemek yerken ya da oyun oynarken aniden öksürük ve nefes darlığı gelişen, yabancı bir maddenin nefes borusuna kaçtığı düşünülen çocuklarda yabancı cisim görülmeden körlemesine parmak ile çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Böyle bir girişim yabancı maddenin daha ileriye giderek hava yolunu tam tıkamasına ve çocuğun kaybedilmesine yol açabilir. Böyle bir durumda yabancı maddenin hava yolundan çıkarılabilmesi için çocuğun yaşına göre uygulanabilecek çeşitli manevralar vardır. Bu manevralar mutlaka temel yaşam desteği almış kişiler tarafından uygulanmalıdır. Hasta mümkün olan en kısa sürede hastaneye, acil servise götürülmelidir.

Hastanın yakınmaları, muayene ve akciğer grafisi ile tanı konur. Bazen akciğer grafisi normal olabilir. Bu durumda havayolları acil olarak bronkoskopi adı verilen cihaz ile incelenmelidir. Erken tanı ve tedavi almaz ise astım, bronşiolit ve zatürree gibi hastalıklarla karıştırılabilir. Bu durumda, uygun tedaviye rağmen belirti ve muayene bulguları devam ediyor ise nefes borularında yabancı bir maddenin varlığı düşünülerek gerekli araştırmalar yapılmalıdır.

Yabancı cisim ameliyat gerektirmeden bronkoskopi dediğimiz ışıklı kamera sistemi ile hava yollarından çıkarılır. Genel anestezi altında nefes borularına yerleştirilen boru ve ışıklı kamera sistemleri ile yabancı cisim görülür ve çıkarmaya uygun ise çıkarılır. Havayollarındaki yabancı cismin erken tanı alması ve çıkarılması belirtilerde hızlı bir düzelme sağlar. Yabancı cisim tanı almadan uzun süre hava yollarında kalır ise geri dönüşümsüz akciğer hasarlarına neden olabilir.

[yukarı]
Yazar Hakkında