Teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte \u00e7ocuklar, teknolojik ara\u00e7lara ve bu ara\u00e7lar\u0131n sundu\u011fu i\u00e7eriklere her zamankinden daha fazla maruz kalmaktad\u0131r. Geleneksel yay\u0131n ara\u00e7lar\u0131ndan biri olan televizyonun kullan\u0131m s\u00fcresindeki art\u0131\u015f ve izlenen i\u00e7eriklerin niteli\u011fi, \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimi \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkiye sahiptir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, \u00f6zellikle ya\u015fa uygun olmayan i\u00e7eriklerin \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimini olumsuz y\u00f6nde etkileyebildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Son y\u0131llarda yayg\u0131nla\u015fan bilgisayar, tablet ve ak\u0131ll\u0131 telefon gibi modern teknolojik cihazlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 da \u00e7ocuklar i\u00e7in hem baz\u0131 kolayl\u0131klar sunmakta hem de geli\u015fimsel riskler bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, teknolojik cihazlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na erken ve yo\u011fun \u015fekilde d\u00e2hil olmas\u0131n\u0131n; bili\u015fsel, duygusal ve sosyal geli\u015fim alanlar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde \u00e7ocuk beyni son derece esnek ve geli\u015fime a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu d\u00f6nemde \u00e7ocu\u011fun d\u00fcnyay\u0131 do\u011fal yollarla ke\u015ffetmesi, deneyimlemesi ve \u00e7evresiyle etkile\u015fim kurmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ancak teknolojik ara\u00e7lar\u0131n bu ke\u015ffin yerini almas\u0131, n\u00f6ronlar aras\u0131 yeni ba\u011flant\u0131lar\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayabilmekte ve var olan ba\u011flant\u0131lar\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini engelleyebilmektedir (Blanchard & Moore, 2010).<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocuklarda Ekran \u0130\u00e7erikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n Psikologlar son y\u0131llarda, televizyon ve dijital mecralarda yer alan uygunsuz i\u00e7eriklerin \u00e7ocuklar\u0131n psikolojik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 risklere dikkat \u00e7ekmektedir. Y\u00f6r\u00fcko\u011flu (1989), k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n kanl\u0131, \u00f6ld\u00fcrmeli ve \u015fiddet i\u00e7eren sahnelerle dolu i\u00e7eriklerden yo\u011fun bi\u00e7imde etkilenebilece\u011fini; bu durumun gece ve g\u00fcnd\u00fcz korkular\u0131, \u00fcrkeklik ve \u00e7ekingenlik gibi duygusal tepkilere yol a\u00e7abilece\u011fini vurgulamaktad\u0131r. \u00d6zellikle yaln\u0131z ba\u015f\u0131na televizyon izleyen \u00e7ocuklar\u0131n, izlediklerini ger\u00e7eklikten ay\u0131rt etmekte zorlanabildi\u011fi ve olaylar\u0131 \u00e7arp\u0131tarak yorumlayabildi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocuklar ya\u015flar\u0131na uygun olmayan \u015fiddet ve korku i\u00e7eriklerine maruz kald\u0131klar\u0131nda farkl\u0131 tepkiler g\u00f6sterebilirler. \u00d6rne\u011fin, korkak mizaca sahip bir \u00e7ocuk sald\u0131rgan sahneler izledi\u011finde sald\u0131rganla\u015fmak yerine daha da i\u00e7e kapanabilir; korku ve \u00fcrkeklik duygular\u0131 artabilir. Bu durum, her \u00e7ocu\u011fun izledi\u011fi i\u00e7erikten ayn\u0131 \u015fekilde etkilenmedi\u011fini, bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n 0\u20133 Ya\u015f \u00c7ocuklar ve Ekran<\/strong><\/p>\n\n\n\n 0\u20133 ya\u015f d\u00f6nemi, \u00e7ocuklar\u0131n sevgi ve g\u00fcven duygusuna en yo\u011fun \u015fekilde ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bir geli\u015fim evresidir. Bu d\u00f6nemde \u00e7ocu\u011fun yaln\u0131zca beslenme ve temizlik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 yeterli de\u011fildir. Kucaklanmak, ok\u015fanmak, onunla konu\u015fulmas\u0131, sevildi\u011fini hissetmesi, birlikte oyun oynanmas\u0131 ve kaliteli zaman ge\u00e7irilmesi; \u00e7ocu\u011fun zihinsel, duygusal, sosyal, dil ve motor geli\u015fimini destekleyen temel unsurlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu ya\u015f grubunda \u00e7ocuklar\u0131n duygusal ve sosyal a\u00e7\u0131dan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kuramad\u0131\u011f\u0131 teknolojik ara\u00e7larla uzun s\u00fcre vakit ge\u00e7irmesi; konu\u015fma geli\u015fimini, g\u00f6z temas\u0131 kurmas\u0131n\u0131, mimiklere ve tepkilere kar\u015f\u0131l\u0131k verebilmesini olumsuz etkileyebilir. Ayn\u0131 zamanda bu durum, \u00e7ocu\u011fun sosyalle\u015fme ve bireyselle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinde de gecikmelere yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn i\u00e7erisinde teknolojik ara\u00e7lar\u0131n bir saatin \u00fczerinde kullan\u0131lmas\u0131, 0\u20133 ya\u015f d\u00f6nemindeki \u00e7ocuklarda; iki y\u00f6nl\u00fc ileti\u015fim kurma, duygusal kar\u015f\u0131l\u0131k verme, sosyal ortamlara uyum sa\u011flama, oyun kurma ve s\u00fcrd\u00fcrme, anlaml\u0131 jest ve mimikleri kullanma gibi becerilerin geli\u015fimini olumsuz y\u00f6nde etkileyebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n 4\u20137 Ya\u015f \u00c7ocuklar ve Ekran<\/strong><\/p>\n\n\n\n 4\u20137 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ocuklar, aile bireyleri, sosyal \u00e7evre ve akranlar\u0131yla kurduklar\u0131 ileti\u015fimde belirgin bir art\u0131\u015f g\u00f6sterir. Bu d\u00f6nemde \u00e7ocuklar, sosyal kurallar\u0131 \u00f6\u011frenmeye ve yeti\u015fkinlere uyum sa\u011flamaya ba\u015flar. Ayn\u0131 zamanda sosyal, duygusal, dil ve motor geli\u015fim alanlar\u0131nda \u00f6nemli ilerlemeler kaydedilir.<\/p>\n\n\n\n Bu geli\u015fimsel s\u00fcre\u00e7te \u00e7ocuklar\u0131n ekrana a\u015f\u0131r\u0131 maruz kalmas\u0131; \u00f6zellikle dil geli\u015fimi ve sosyal becerilerde baz\u0131 eksikliklerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ya\u015f d\u00f6neminde soyut d\u00fc\u015f\u00fcnme becerisi hen\u00fcz tam olarak geli\u015fmemi\u015ftir. \u00c7ocuklar izledikleri oyunlar\u0131 ve \u00e7izgi filmleri \u00e7o\u011funlukla somut olarak alg\u0131lar; g\u00f6rd\u00fcklerini oldu\u011fu gibi yorumlay\u0131p uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fabilirler.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle ya\u015f\u0131na uygun olmayan i\u00e7eriklere maruz kalan \u00e7ocuklarda korku, kayg\u0131 ve g\u00fcvensizlik gibi duygusal tepkiler geli\u015febilir. \u00c7izgi filmde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir hareketi birebir taklit etmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir; gerilim, korku veya \u015fiddet i\u00e7eren sahneler \u00e7ocuk i\u00e7in ger\u00e7ek bir deneyim gibi alg\u0131lanabilir. Bu t\u00fcr i\u00e7erikler, \u00e7ocu\u011fun zihninde g\u00fcnlerce kal\u0131c\u0131 rahats\u0131zl\u0131k yaratabilir. Uyku problemleri, yaln\u0131z kalmak istememe, yo\u011fun korku ve endi\u015fe duygular\u0131 bu d\u00f6nemde s\u0131k g\u00f6r\u00fclebilen tepkiler aras\u0131ndad\u0131r. Bu nedenle ebeveynlerin, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n izledi\u011fi i\u00e7eriklere \u00f6zellikle dikkat etmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocuklar\u0131n Ekran ile \u0130li\u015fkileri Nas\u0131l D\u00fczenlenmeli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ocuklar, olduk\u00e7a ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f teknoloji kullan\u0131m deneyimlerinin i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcmektedir. Bu nedenle ailelerin, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131na, sa\u011fl\u0131k durumuna, karakterine ve geli\u015fim seviyesine uygun bir teknoloji plan\u0131 olu\u015fturmas\u0131 gerekmektedir. Dengeli beslenme, kaliteli uyku, yeterli fiziksel aktivite ve olumlu sosyal etkile\u015fim; \u00e7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fiminin temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131d\u0131r ve teknoloji kullan\u0131m\u0131 bu dengeyi bozmayacak \u015fekilde d\u00fczenlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n Ebeveynlerin teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131 tamamen yasaklamak yerine, uygun s\u0131n\u0131rlar ve net kurallar belirleyerek rehberlik etmeleri \u00f6nemlidir. Ayn\u0131 zamanda kendi teknoloji kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n da \u00e7ocuklar \u00fczerinde model olu\u015fturdu\u011funun fark\u0131nda olmalar\u0131 gerekir. E\u011fer ebeveynin \u00e7ocukla aktif olarak oyun oynayacak vakti yoksa, \u00e7ocu\u011fun ba\u015fka bir yeti\u015fkin ya da akran\u0131yla oyun oynamas\u0131n\u0131n desteklenmesi \u00f6nemli bir geli\u015fimsel ihtiya\u00e7t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rt ya\u015f alt\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n teknolojiye maruz kalmak yerine serbest oyunla vakit ge\u00e7irmesi; yarat\u0131c\u0131l\u0131k, problem \u00e7\u00f6zme ve bireysel d\u00fc\u015f\u00fcnme becerilerinin geli\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flar. G\u00fcnl\u00fck toplam ekran s\u00fcresi (televizyon, bilgisayar, tablet ve cep telefonu d\u00e2hil) en fazla 1 saat ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmal\u0131; iki ya\u015f ve alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ekranla kar\u015f\u0131la\u015fmamas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir. Televizyon ve internetin \u00e7ocu\u011fun yatak odas\u0131ndan uzak tutulmas\u0131, izlenen i\u00e7eriklerin ve ziyaret edilen dijital platformlar\u0131n ebeveyn taraf\u0131ndan takip edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocu\u011fun izledi\u011fi programlar, filmler ve oyunlar onun anlayabilece\u011fi bir dilde birlikte konu\u015fulmal\u0131; bu payla\u015f\u0131mlar\u0131n aile i\u00e7i bir de\u011fer oldu\u011fu hissettirilmelidir. Teknoloji kullan\u0131m\u0131na dair olu\u015fturulan kurallar\u0131n tutarl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmas\u0131, \u00e7ocu\u011fun kendini g\u00fcvende hissetmesini ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirmesini destekler.<\/p>\n\n\n Mini Kul\u00fcp \u00c7ocuk Evi Psikolojik Dan\u0131\u015fmanlar\u0131<\/strong> Teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte \u00e7ocuklar, teknolojik ara\u00e7lara ve bu ara\u00e7lar\u0131n sundu\u011fu i\u00e7eriklere her zamankinden daha fazla maruz kalmaktad\u0131r. Geleneksel yay\u0131n ara\u00e7lar\u0131ndan biri olan televizyonun kullan\u0131m s\u00fcresindeki art\u0131\u015f ve izlenen i\u00e7eriklerin niteli\u011fi, \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimi \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkiye sahiptir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, \u00f6zellikle ya\u015fa uygun olmayan i\u00e7eriklerin \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimini olumsuz y\u00f6nde etkileyebildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Son y\u0131llarda yayg\u0131nla\u015fan bilgisayar, tablet<\/p>\n
\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"