Çocuk beslenmesi üzerine toplumumuzda doğru bilinen yanlışlar ve kulaktan dolma bilgiler fazlasıyla mevcuttur. Bu durumun ilk aşamasında bebeklik dönemine dönmek çok önemli bir unsur. İlk altı ay yeni doğanlarda, anne sütünün önemi çok büyüktür. Anne sütü birleşiminde bulunan makro ve mikro besin öğeleri ile bebeğin gelişimini tamamlamasında ve ileriki dönemdeki hastalıklara karşı korunmasında ve bağışıklık sisteminin gelişmesinde büyük bir önem taşımaktadır. 6.aydan itibaren ek gıdalara geçiş ile hem anne hem de çocuk için yeni bir dönem başlamaktadır. Ek gıdaya geçiş ya da BLW ( Baby Led Weaning) bu dönemde annelerin çocuklarında sıklıkla yaşadığı sorun “iştahsızlık “ “yemeği kabul etmeme“ gibi problemler ortaya çıkmaktadır. Bu durum çocukluk dönemi hatta ergenlik dönemine kadar bile devam etmektedir. Peki ne yapmalıyız? Severek yemesi için iştah artması için? İşte tam bu noktada baharatların gizli gücü kapımızı çalıyor. Baharatlar çocuk beslenmesinde gelişimi olumlu yönde etkilemektedir. 8.aydan itibaren beslenmesinde rahatlıkla kullanılabilen baharatlar, aynı zamanda iştahı arttırıcı yönü sayesinde yeme alışkanlığını oluşturmasında önemli bir rol taşımaktadır. Şimdi bu baharatlardan birkaçını tanıyıp fonksiyonlarını öğrenelim.

Zerdeçal

Asya’dan soframıza gelen şifalı baharatlarında başında geliyor zerdeçal. Son 5 yıldır popülerliği ülkemizde artmış olsada, dünyada popüleritesini kanıtlamış bir baharat zerdeçal. Curcimin adıyla karşımıza çıkan, anti-inflamatuvar, antioksidan, antimikrobiyal özelliklere sahip olan zerdeçal aynı zamanda baş ağrılarına ve mide ağrılarına iyi geldiği yapılan meta-analizler sonucunda kanıtlanmıştır. Çocuk beslenmesinde çorbalara, yoğurtlu yan ürünlere ve yemeklere rahatlıkla ekleyebileceğiniz zerdeçal aynı zamanda bebeğinizin göz gelişiminde de önemli bir rol oynamaktadır.

Fesleğen

Hindistan’dan soframıza zerdeçaldan önce giren et tavuk ve sebze yemeklerimizin baş tacı fesleğenin faydaları saymakla bitmiyor. Tedavi edici etkisi ile çocuklarda sıklıkla görülen ishal(diyare), mide bulantısı ve kusmaların önlenmesi, bronşiti tedavi edici etkisi sadece birkaçı. Yapısında bulundurduğu A ve C vitamini, kalsiyum, çinko ve demir mineralleri ile bebeğinizin hem kemik hemde zihinsel yani mental gelişiminde büyük rol oynamaktadır. Ağrı kesici etkisi ve anksiyete önleyici etkisi ile bebeğinizin deliksiz bir uyku olanağı sağlıyor. Yapılan araştırmalar sonucunda yetersiz kanıt bulunsada, emziren anneler ve hamilelerde çok az miktarda fesleğen içerdiği esteregole, yapılan fareler üzerinde toksisite çalışmalarında kansere neden olduğu belirlenmiştir ancak veriler oldukça az ve kanıtlanabilirliği bulunmamaktadır.

Zencefil

Sıkça çaylarımıza misafir olan zencefilin hem çocuk sağlığı hem de hamilelik döneminde oynadığı rol büyüktür. Yapılan araştırmalar sonucunda çocuklarda mide ağrıları ve bulantıları geçirici etkisi, aynı zamanda hamilelik döneminde sıklıkla ilk aylarda görülen bulantıları ve kusmayı önleyici etkisi kanıtlanmıştır. Menülerde çorba, ana yemeklere az miktarda ekleyebilir ya da bitki çayı olarak kullanıp zencefilin etkisinden yararlanabilirsiniz. Genelde yetişkin beslenmesinde, zencefil ve bal bir arada kullanılır, ancak tüm çocuklarda 1 yaşa; alerjik çocuklarda en az 5 yaşına kadar bal verilmemesi önemli bir husustur.

Tarçın

Tarçın yüzyıllar boyunca tatlılarımıza, çaylarımıza ve sütlerimize eşlik eden eşsiz baharatlardan biri olmaktadır. Anti-inflamatuvar, antimikrobiyal etkisinin yanında kan şekerinin aşırı artmasını engelleyip özellikle yemek sonrası, kan şekerinin dengelemesinde önemli rol oynamaktadır. Çocuk beslenmesinde önemi büyük olan tarçın, meyve üzerine, yoğurtlara, yulaf ve sağlıklı pudinglerde son dönemlerde popüler olan tatlı patates ve bal kabağı püreleri konulup yemeğin tadını zenginleştirir. Aynı zamanda içeriğinde bulunan manganez, lif ve yüksek oranda kalsiyum ile bebeğinizin hem kemik gelişimini olumlu yönde etkilemektedir.

Nane

Yüzyıllardır sofralarımızın baş baharatlarından biridir. Çorbalarımıza, salatalarımıza, çaylarımıza eşlik eden bir baharattır. Çocuklarımızın beslenmesinde verilmesinin birçok yararı vardır. Başlıca gaz sancılarının giderilmesi, kusma, bulantı, boğaz ağrısı ve öksürme, karın ağrısı gibi şikayetleri önlemesi açısından kullanımı önemli bir baharattır. Aynı zamanda yapılan çoğu araştırmada da, hamilelik döneminin ilk aylarında sıklıkla rastlanan bulantı ve kusmaların hafifletilmesi ve iyileştirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Çocuk beslenmesinde, ev yapımı yoğurt çorbalarına ekleyerek ya da limon ile birlikte çay formunda içirerek mide hassasiyetinde miniğinize rahatlıkla ikram edebilirsiniz.

Karabiber

Sofralarımızın olmazsa olamazı, sofradaki tuzun yaveri karabiberin faydaları saymakla bitmiyor. Güney Hindistan’dan soframıza gelen karabiber antioksidan, antimikrobiyal, antienflamatuvar ve mide koruyucu bir çok özelliğe sahip… Sindirim sistemin büyük rolü olan karabiber, mide bulantıları, mide krampları, ishal (diyare), kabızlık gibi durumlarda tedavi edici etki göstermektedir. Çocuklarda mevsim geçişleri ya da stresli periyodlarda sıklıkla gördüğümüz mide kramplarında karabiber tedavi edici ve yatıştırıcı bir baharat olarak kullanılabilir. Özellikle mide yaralarının giderilmesinde ve midenin asitlik düzeyinin sağlanmasında önemli bir kaynaktır. Bebeğinizin çorbalarına, havuçlu, balkabaklı pürelerine rahatlıkla ekleyebilirsiniz. Aynı zamanda antimikrobiyal etkisinden daha etkili yararlanmak için, çaylara ufak miktarlarda ekleyip grip, boğaz ağrısı ve iltihaplanmaları önleyebilirsiniz.

Kekik

Son baharatımız kekikte şimdi sıra. Kekik et yemekleri, çorba ve pürelerin tadına lezzet katan nane familyasından gelen sofralarımızın baş baharatlarından biridir. Kekik, anti-inflamatuvar, antihipertensif, antibakteriyal özelliği ile çoğu hastalığının tedavisinde doğal olarak kullanılan önemli bir baharat türüdür. Çocuklarda görülen öksürük sorunlarının çözülmesinde, mantara bağlı oluşan enfeksiyonların ve akne benzeri bakteri kaynaklı hastalıkların tedavisinde etkin rol oynamaktadır. Yapılan araştırmalar sonucunda kekik yağının bakterilerin ve küflerin çoğalmasını azaltıp, mantar öldürücü etkiye sahip olduğu kanıtlanmıştır. Kekik çocuk beslenmesinde çorbalara, ana yemeklerde koyularak yemeğin lezzetini arttırır. Aynı zamanda kekik çayı 11. aydan sonra herhangi bir alerjik reaksiyona karşın az miktarda denenebilir, daha sonra belli miktarlarda verilebilir.

Yukarıdaki açıkladığımız baharatlara ek daha bir sürü baharat konulabilir. Çocuk beslenmesi, annenin beslenmedeki bilgisine ve tutumuna bağlı olarak değiştirilip çocuğun gelişimi en iyi seviyeye getirilebilir. Unutulmamalıdır ki , saydığımız baharatların dozu yani kullanacağınız miktar dengeli ve yeterli miktarda olmalıdır. Fazla alınan baharatın zararlı etkisinin olduğu kesinlikle unutulmamalıdır.

Mini Kulüp Çocuk Evi Beslenme Danışmanı / Uzman Diyetisyen Biyolog Ayça Acungan